Winters in het oosten

Bij ons is de winter tijdelijk afwezig, maar het vriest niet ver buiten onze landsgrenzen. In Centraal- en Oost-Europa vriest het zelfs stenen uit de grond. Vanochtend (zondag) werd het in Warschau -22°C, in Berlijn -15°C. In Valga, Letland, werd de kaap van -30 graden gehaald. Deze kou is mogelijk door een  hogedrukgebied, dat over de Baltische Staten ligt. Bij een rustige atmosfeer boven de sneeuw kon de lucht immers sterk afkoelen.  Ook overdag is het er barkoud met strenge vorst. Vandaag werd het in Warschau niet warmer dan -12 graden. Deze kou breidt zich de volgende dagen naar het westen uit. Hierdoor vriest het bij ons ’s nachts meestal matig (-5 tot -9 graden) en overdag bevindt het kwik zich rond het vriespunt. Het positieve is dat de zon zich dan, eindelijk, volop zal laten zien. In deze sombere januari is dan geen luxe.

Blokking

Tot voor kort was het ook bij ons winters. Tot storingen vanuit het westen zich ermee gingen bemoeien. Toch geraakten de storingen niet ver. In Nederland hebben diverse fronten al sneeuw meegebracht. België bevond zich daarentegen vaak in de zachte lucht. Van een west-circulatie is echter zeker geen sprake. Dit is een circulatie, waarbij de ene storing na de andere van west naar oost door het land trekt. Vaak is er dan veel wind en is het zacht. De meeste fronten bijten hun tanden echter momenteel stuk op het krachtig hogedrukgebied boven het oosten van Europa. Daardoor kunnen we nog steeds spreken van een geblokkeerd systeem, ook wel blokking genoemd. Bij zo’n blokking wordt de normale westelijke hoogtestroming onderbroken. De lucht komt dan vanuit een oostelijke sector, wat kouder, en vaak ook droger weer meebrengt dan gewoonlijk.  Vooral in de “kleine IJstijd” kwamen blokkings vaak voor. De sneeuwschilderijen van Pieter Bruegel (1525-1569) liegen er niet om met barkoude prenten. Toch is het niet altijd zo koud bij een blokking. Wanneer een storing net ten zuiden langstrekt, komen we soms enige tijd in zachte lucht terecht. Soms draait de wind zelfs even naar het zuiden en met wat zon, kan het dan wel 15 graden worden. Dat gebeurde in de winter van 1947. Tussen twee vorstperiodes in, klom het kwik in Limburg naar 16 à 17 graden. Lente dus.

Verdere vooruitzichten

Later in de week draait de wind naar het noorden, doordat het hogedrukgebied naar de Atlantische Oceaan verhuisd. In een noordelijke stroming is het wel koud in de hogere luchtlagen, maar onderin wordt de lucht opgewarmd door de Noordzee. Toch krijgen we met winterse buien te maken en tijdens de nachten is de kans op sneeuwbuien groot. Zowel het Europese als het Amerikaanse model laten bovenluchten zien, die tussen -5 en -10 graden liggen. Vanaf -7 graden is de kans op sneeuw in de Lage landen groot. Toch kan er bij een wind vanover zee een te warme onderlaag voorkomen. Daardoor smelten de sneeuwvlokken toch. Tijdens de nachten ligt het kwik echter lager, vooral bij opklaringen. Als de wind dat iets minder sterk aanlandig is, kan de sneeuw in het binnenland wel gemakkelijk blijven liggen.  De Ardennen, ook de lage Ardennen boven 200 m, krijgen vrijwel zeker een sneeuwtapijt. De Hoge Venen kunnen alvast op enkele tientallen cm sneeuw rekenen.