Hogedruk en föhn

Advertentie
Mijn weer
  • In een hogedrukgebied begint de dag meestal helder, met links of rechts een mistbank, zoals hier te zien op de mooie foto van Ghislain Van De Meulebroeke.

    Bij een zonsopgang, zoals hier vastgelegd door Emmy Vandereyken in Attenhoven, komen er soms prachtige roodorange kleuren aan te pas.

    Corinne Delattre trok deze azuurblauwe foto op het strand bij Knokke.

    Als je naar de weerkaart voor woensdag kijkt, kan je toch al snel even voor jezelf uitmaken dat het zonnig wordt. De wind komt bovendien uit het oosten, waardoor de lucht extra droog is en dus stapelwolken geen kans maken om zich te vormen, ook geen kleine stapelwolken.

  • Hogedruk en föhn
    09.05.2017 14:31

    Hogedruk en mooi weer
    Het is niet altijd zo, vooral niet in de winter, maar doorgaans wel. Als de barometer stijgt, komen er opklaringen en blijft het meestal droog. Een algemene regel die moeilijker opgaat in de winter door het vaak voorkomen van lage bewolking aangevoerd vanover de vochtig Noordzee. Deze bewolking geraakt slechts moeilijk opgeruimd door een laagstaande zon. Deze dagen staat de zon bijna op haar maximale hoogte boven de kim in onze gebieden (ruim 60°). Lage bewolking verdwijnt hierdoor net wat gemakkelijker. Wat maakt dat bij hoge luchtdruk (meestal hoger dan 1020 hPa) de bewolking verdwijnt en dat het vaak droog is?

    • Advertentie

    Pompwerking
    Bij een hogedrukgebied daalt de lucht. Luchtdeeltjes die dalen naar een lager niveau, krimpen in. Dat komt omdat dat er dichter bij zeeniveau meer luchtmoleculen zijn. De lucht wordt dus compacter of denser. Andersom is het zo dat, als lucht stijgt, ook uitzet, omdat de lucht errond net ijler wordt. De samengeperste lucht warmt op. Neem als voorbeeld een fietspomp. Bij het oppompen, wordt er ook lucht samengeperst en warmt op. Dat voelt je ook aan een pomp, als je er flink op geduwd hebt. Het opwarmende lucht droogt uit. Denk maar aan de werking van een oven. Door het opwarmen van de lucht, droogt deze uit of beter gezegd, daalt de relatieve luchtvochtigheid. Dat vraagt misschien wat uitleg.

    Mooi weerwolken
    Warme lucht kan meer vocht opnemen in de vorm van waterdamp dan koudere lucht. Potentieel kan warmere lucht dus wel stevigere buien veroorzaken dan koude lucht. Wanneer lucht wordt opgewarmd, kan er in principe meer vocht aan toegevoegd worden, want de absolute vochtigheid blijft hetzelfde. Dus daalt de relatieve vochtigheid. Het uitdrogen zorgt ervoor dus dat eventuele wolken, in feite minuscule waterdruppeltjes, ook sneller overgaan in dampvorm. Hoe sterker het hogedrukgebied, hoe sterker de lucht daalt, en hoe vlotter de bewolking verdwijnt. In de zomer komen er ook binnen een hogedrukgebied stijgbewegingen voor, door lokale convectie. Dit is door toedoen van de opwarming van de zon aan het aardopppervlak. Hierdoor er kunnen er dus wel stapelwolken ontstaan, die dan op het einde van de dag weer verdwijnen. Wanneer de lucht droog genoeg is, of als er onderin weinig convectie is (zoals vaak aan zee), blijven de stapelwolken achterwege.

    Föhn
    Hetzelfde effect zien we bij de windafwaartse zijde van een bergketen, of de lijzijde. De lucht die over de berg stroomt, daalt razendsnel en warmt dus snel op. Hierdoor verdwijnen wolken gemakkelijk. Dit effect noemt men het föhn-effect, een verwijzing naar het weerfenomeen dat geregeld opduikt aan de noordkant van de Alpen. Ook elders in de wereld met bergketens, komt dit fenomeen voor. Zelfs ook in de Ardennen is het fenomeen merkbaar. Bij een zuidoostelijke stroming komt de wind in de Maasvallei over de Ardennen en daalt dan een paar honderden meters. Ook daardoor droogt de lucht net iets sneller uit, waardoor bijvoorbeeld in de winter net iets sneller opklaringen voorkomen 
    dan in de rest van het land.

    Weerkaart woensdag
    Het is een basisregel, en dus ook niet altijd geldig, maar als je naar de weerkaart voor woensdag kijkt, kan je toch al snel even voor jezelf uitmaken dat het zonnig wordt. De wind komt bovendien uit het oosten, waardoor de lucht extra droog is en dus stapelwolken geen kans maken om zich te vormen, ook geen kleine stapelwolken.

    Door: Dirk Hostens