Tornado in Wenen (Oostenrijk)

Advertentie
Mijn weer
  • Tornado in Wenen-Airoport (Oostenrijk) op 10 juli 2017

    De verschillende stadia van een cumulonimbus in ontwikkeling.

    De horizontale draaiing in de wolk.

    De vertikale draaiing in de wolk.

  • Tornado in Wenen (Oostenrijk)
    11.07.2017 13:38

    Tornado in Oostenrijk
    Niet alleen bij ons was het de voorbije dagen buiig en onweerachtig, ook in Oostenrijk was dat het geval. Daar ontstond gisteren namiddag (10/07/2017) een “supercell”, een zeer hevige onweersbui, waaruit lokaal zeer grote hagelstenen vielen en waarin zelfs een tornado ontstond (afbeelding 1). In het onderstaand artikel trachten we uit te leggen hoe zo’n tornado juist tot stand komt.

    • Advertentie

    Een tornado ontstaat niet zomaar in de eerste de beste onweersbui, er zijn verschillende meteorologische condities waaraan op een bepaald ogenblik en op een bepaalde plaats moet voldaan zijn vooraleer een tornado zich kan vormen.

    Onstabiliteit
    In eerste instantie moet de atmosfeer verkeren in een onstabiele toestand. Dit krijg je bijvoorbeeld in de zomer wanneer er warme en vochtige lucht aangevoerd wordt in de onderste luchtlagen van de atmosfeer, terwijl er bovenin op grotere hoogte een koude en drogere luchtmassa zit. Tijdens zo’n typische warme zomerdag wordt het aardoppervlak fel opgewarmd door de zon en hierdoor stijgen warme luchtbellen op van aan de grond. Onderweg koelt ook de luchbel zelf af en op een bepaalde hoogte condenseert deze en wordt een cumuluswolk gevormd (afbeelding 2).

    Ontwikkelling van een onweersbui
    Als de luchtbel ongelimiteerd kan blijven stijgen tot op grote hoogte (doordat er bovenin koudere lucht zit) blijft de cumuluswolk verder aangroeien en wordt uiteindelijk een cumulonimbus, de typische aambeeld-achtige onweerswolk, gevormd. In dit stadium valt er stevige regen en is er ook onweer mogelijk. In zulk een cumulonimbus wolk ontstaat naast de sterke stijgbeweging (updraft) eveneens een koude daalbeweging (downdraft) naar het oppervlak toe die aan de grond voelbaar is als een stevige wind aan de voorzijde van de onweersbui. Deze koude luchtstroom zal geleidelijk de warme stijgstroom ondermijnen en de bui zal uitdoven na zo’n 30 minuten (afbeelding 2). Om tot een supercell of tornado te komen is enkel onstabiliteit echter niet voldoende, er is een tweede parameter nodig die de bui in stand zal houden en voor rotatie zal zorgen in de wolk.

    Windschering
    Wanneer in de atmosfeer de wind van richting verandert en/of toeneemt in kracht met de hoogte is er sprake van windschering. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als er aan de grond een zuidenwind waait die de warme lucht aanvoert en op hooge een westenwind, die de koudere lucht doet binnendringen (afbeelding 3). Als deze windschering zich voordoet in de onweersbui, zal deze ervoor zorgen dat er een draaiing ontstaat in de bui rond een denkbeeldige horizontale as (afbeelding 3).  De stijgbewegingen in de updraft in combinatie met deze horizontale draaiing resulteren dan uiteindelijk in een draaiing van de wolk die steeds meer verticaal geörienteerd raakt (afbeelding 4). Wanneer de wolk begint te draaien ontwikkelt zich een zogenaamde “mesocycloon” en de zogenaamde “supercell” is geboren. Dit type onweerswolk houdt zichzelf instand, in tegenstelling tot een gewone onweersbui en kent een veel langere levensduur. Supercellen worden eveneens vaak geassocieerd met zeer zwaar noodweer met veel water op korte tijd en de vorming van grote hagelstenen.

    Tornado-vorming
    Wanneer de daalbeweging in de downdraft uiteindelijk verweven geraakt met de circulerende updraft wordt een zogenaamde “wall-cloud” gevormd, een draaiende wolkenlaag onderaan de mesocycloon. Als deze verder uitzakt naar het oppervlak en de draaing verder intensifieert in een nauwe luchtkolom, spreekt men van een tornado, of in Vlaanderen ook wel windhoos genoemd. Deze worden vaak geassocieerd met grote windsnelheden en laten meestal een lineair spoor van vernieling na.

    Bronnen:Meteogroup, Met office, Wikipedia, https://www.lavionnaire.fr/PhenomOrage.php

    Door: Samuel Helsen