Onweer of geen onweer?

Advertentie
Mijn weer
  • Figuur 1: Het temperatuurverloop van de atmosfeer.

    Figuur 2: Windvoorspelling volgens het fijnmazig model UKMO.

    Figuur 3: Relatieve vochtigheid volgens het ECMWF model om 17 uur lokale tijd.

    Figuur 4: Relatieve vochtigheid volgens het ECMWF model om 23 uur lokale tijd.

    Figuur 5: Radarbeeld om 16 uur lokale tijd (Franse radar)

  • Onweer of geen onweer?
    05.06.2015 14:03

    Onweders zijn plaatselijke weerfenomenen die vaak moeilijk te voorspellen zijn. Dit komt omdat verschillende vereisten voldaan moeten zijn zodat onweerswolken kunnen ontstaan. De atmosfeer moet namelijk ontstabiel genoeg zijn, m.a.w. het temperatuurverloop met de hoogte moet steil genoeg zijn opdat luchtdeeltjes kunnen stijgen. Er moet bovendien genoeg vocht en energie aanwezig zijn in de atmosfeer en vaak is er nog een zogenoemde ‘trigger’ nodig. Een event dat de ontwikkeling van onweer initieert.

    • Advertentie

    Warmte-onweders

    Op zulke warme dagen zoals vandaag (05/06) wordt er al gauw vanuit gegaan dat er tijdens de avond onweders ontstaan. Hoewel dit vaak het geval is, zijn hoge temperaturen alleen niet genoeg om hevige onweders te laten losbarsten. Het verband tussen hoge temperaturen en onweders is niet zo vergezocht, een hogere temperatuur brengt meer energie in de atmosfeer en deze energie voedt onweerswolken. Een andere reden is dat een hoge temperatuur de onstabiliteit van de atmosfeer verhoogt. Des te sterker de temperatuur daalt met de hoogte, des te sneller gaan luchtdeeltjes beginnen stijgen (warme lucht drijft op koudere lucht à stijging = convectie). Op figuur 1 is het temperatuursverloop van de atmosfeer deze namiddag weergegeven. Zonder te diep in te gaan op de theorie vormt het paars gearceerde deel van de figuur een rem (Convectie inhibition CIN) op de vrije stijging van luchtdeeltjes. Warmte alleen is dus niet genoeg om de convectie in gang te zetten. De luchtdeeltjes moeten dus als het ware boven deze rem gehoffen worden, vervolgens is hun temperatuur genoeg om verder te blijven stijgen tot aan de tropopause.

    Dit ‘trigger’ mechanisme kan verschillende vormen aannemen (frontale opheffing, orografische opheffing), vandaag zal de wind wellicht de eerste onweders initiëren. In de luchtmassa bevinden zich namelijk enkele convergentielijnen, dit zijn plaatsen waar de windrichting sterk verandert over een korte afstand. De wind duwt als het ware de luchtdeeltjes tegen elkaar op. Indien deze windconvergentie energie genoeg bevat om de luchtdeeltjes boven de CIN te heffen, ontstaan er onweders op deze convergentielijnen. Figuur 2 toont het windverloop deze namiddag en over Noord-Frankrijk bevindt zich duidelijk zo een convergentielijn.

    Vocht

    Zoals hierboven beschreven zorgt stijgende lucht dus voor de ontwikkeling van onweerswolken. Deze stijgen op zich is echter niet genoeg, door de stijging gaat de luchtmassa afkoelen en het water dat erin vervat zit gaat condenseren. Deze condensatie vormt de fameuze onweerswolken of cumulonimbus. Het is dus duidelijk dat er genoeg voch aanwezig moet zijn opdat de condensatie zou plaatsvinden. Deze factor is vandaag de onduidelijke factor die heel wat twijfel zaait. Is er genoeg vocht aanwezig om het in heel België tot onweders te laten komen? In de huidige luchtmassa is namelijk niet zoveel vocht aanwezig, op figuur 3 is de relatieve vochtigheid weergegeven om 17 uur lokale tijd. Deze bedraagt amper 50 % in het centrum, in het westen is er reeds meer vocht aanwezig. Uit figuur 4 is duidelijk dat er een aanvoer van vocht is tijdens de avond bij het naderen van een koudfront.

    Uit deze factoren kunnen we afleiden dat er wellicht onweders gaan ontstaan vanavond, maar dat deze zich tijdens de vroege avond wellicht gaan beperken tot het westen van het land. Bij het naderen van het koudfront, en de vochtige lucht, gaan de onweders later vanavond waarschijnlijk wel tot in het centrum trekken.

    Op het radarbeeld (figuur 5) zien we al enkele mooie onweerscellen die zich in Noord-Frankrijk op de convergentielijn ontwikkelen. Deze onweders gaan over het westen van het land trekken.

    Bronnen: MeteoGroup; Karim Hamid weerspinsels; titelfiguur: wikipedia

    Door: Sam Hias