Zomer en droog, of niet?

Advertentie
Mijn weer
  • Veel zon en warmte tijdens de afgelopen dagen, zoals hier in Zulte. Foto van Chantal Van Ophem.

    Ghislain Van De Meulebroeke kon deze Azuurblauwe hemel aan de kust vastleggen.

    Aan de kust was het al erg genieten, vooral met een koelere zeebries die klassiek na de middag opsteekt tijdens warme dagen in het binnenland. Foto: Corinne Delattre.

    Hogedrukgebieden, zoals deze hier op dinsdag, zullen, volgens de verwachting, ook de komende tijd vaak de lakens uitdelen, waardoor het vaak zonnig en warm is.

    In Spanje staan de stuwmeren laag, zoals hier in Extremadura. Foto: Reinout van den Born.

    Door de droogte, wordt het in de binnenland van Spanje nu al 40 graden. Terwijl de zomer nog maar net is begonnen. Foto: Reinout van den Born.

  • Zomer en droog, of niet?
    20.06.2017 14:21

    Het is zover: woensdag beleven we de langste dag van 2017: de zomer is dan echt begonnen. Net als voor de winter, proberen meteorologen steeds vaker ook voorzichtig voor de zomer een seizoensverwachting te maken. Voor dit jaar ziet die er interessant uit. World Climate Service, het instituut waarmee MeteoGroup voor het opstellen van dit soort verwachtingen samenwerkt, voorziet voor ons deel van Europa een warme, droge zomer.

    Dat elk seizoen jaarlijks een eigen karakter heeft, weten we allemaal wel. Maar het van tevoren benoemen van de voor dat eigen karakter bepalende processen, is nog altijd een heikel verhaal. Zeker als het om de zomer gaat. Wat hierbij een rol speelt, is dat de in de zomer veel hogere temperaturen allerlei thermische processen in gang zetten. Zoals het ontstaan van zeewindfronten, lokale winden in berggebieden, thermiekstromen en nog meer van dit soort dingen. De invloed hiervan op het dagelijkse weer is niet zelden groot. Veel van deze processen kunnen we al goed modelleren, maar nog niet alle. Daarbij zijn effecten als deze zo sterk dat ze de invloed van de grootschalige processen soms geheel overstijgen. Terwijl we het toch echt van die grootschalige processen moeten hebben, als we seizoensverwachting maken. Zo bezien is het maken van een betrouwbare verwachting voor de zomer als geheel dus vrijwel meteen al onbegonnen werk.

    De grootschalige processen
    Toch pakken we de grootschalige processen van de laatste tijd er maar eens bij. Een paar dingen vallen op. Zoals het warme water in het westelijke deel van de noordelijke Atlantische Oceaan. De bijbehorende index (de AMO-index) is sterk positief, zoals vrijwel steeds de afgelopen jaren. In het subtropische deel van de noordelijke Grote Oceaan, de oceaan ten westen van Canada en de Verenigde Staten, is het water ook opmerkelijk warm. De bijbehorende PDO-index is al jaren lang positief en lijkt dat ook de komende zomer gewoon te blijven.

    Dan hebben we het zeewater op de Grote Oceaan, ten westen van Zuid-Amerika, en dan speciaal in  het gebied onder de evenaar in de richting van Australië en Indonesië. Dit is het gebied waar de El Niño’s (de warme variant) en de La Niña’s (de koude variant) elkaar afwisselen. Op dit moment is er in deze regio nog niet veel aan de hand, maar als de voortekenen niet bedriegen, lijken we in de zomermaanden op een zwakke El Niño af te koersen.

    Een laatste grootschalige factor waarvan invloed op de luchtdrukverdeling in ons deel van de wereld wordt verwacht, is een straalstroom in de stratosfeer boven de evenaar, helemaal om de aarde heen. Deze straalstroom verschiet om de zoveel tijd van richting, is om en om een tijdje oostelijk en dan weer een poosje westelijk. Op dit moment zit die straalstroom, die de QBO wordt genoemd, in zijn westelijke fase en dat blijft de komende maanden nog even zo, is de verwachting.

    Spelen met de invloeden
    Nu hebben de experts van WCS op allerlei manieren met deze invloeden gespeeld. Verder hebben ze de verwachtingen van de grote rekencentra zoals ECWMF en NCEP (die ook seizoensverwachtingen maken) erbij gepakt en zijn vele vergelijkingen gemaakt tussen de drukverdeling, zoals we die in de aanloop naar deze zomer hebben gezien, en die in jaren uit het verleden waarvan we weten dat het er richting de zomer ongeveer hetzelfde uitzag. De uitkomst was verrassend: hoe je voor de komende zomer ook met die invloeden speelt, op de één of andere manier komt het er steeds op uit dat hogedrukgebieden deze zomer in Europa de dominante systemen zullen worden. Over de exacte plaats ervan, kun je discussiëren, maar dat ze er komen, lijkt vrijwel onontkoombaar.

    Wat zien we er nu van?
    Leggen we die verwachting van een warme en droge zomer nu naast het patroon zoals we dat de afgelopen weken hebben gezien, dan komen we al tot iets opvallends. Tot nu toe hebben we een bijzonder dominant Azorenhogedrukgebied, dat de ene na de andere hogedrukcel op ons deel van Europa afschiet. Het begint steeds als een rug van hogedruk, die zich vanuit het zuidwesten tot over de Britse Eilanden en Noordwest-Europa uitbreidt, zich daarna omvormt tot een aparte hogedrukcel die vervolgens via de Benelux naar het oostnoordoosten trekt om uiteindelijk boven het Europese vasteland terecht te komen. Aan de voorzijde van zulke cellen waait de wind in onze omgeving een tijdje uit richtingen tussen west en noord. De bovenlucht is dan zo dat storingen ook even ons land kunnen bereiken. Vooral begin vorige week hebben we daarvan een mooi voorbeeld gezien toen het even behoorlijk nat was en we aan zee een storm konden aantekenen. Vervolgens trekt het hogedrukgebied over Nederland naar het Europese vasteland. Dan zien we het weer opknappen. De zon breekt door en de temperaturen gaan weer omhoog. Aan de achterzijde van het wegtrekkende hogedrukgebied, als de wind een tijdje zuidelijk wordt, krijgen we dan één of twee echt warme dagen. Vervolgens trekt vanuit heet westen een storing binnen, vallen in meer- of minder mate een paar regen- en onweersbuien en wordt het weer koeler. Alles begint dan van voren af aan.

    Twee dingen springen eruit
    Gooi je dit op een grote hoop, dan springen twee dingen er al een tijdje uit. Gemiddeld gesproken is het al een week of 4 erg warm. En al langer valt op dat de meeste plaatsen duidelijk minder neerslag dan normaal krijgen. Warm en droog dus, precies het beeld zoals dat uit de verwachting van WCS naar voren komt. Overigens niet alleen in onze omgeving maar in een flink deel van Europa. De droogte bij voorbeeld komen we niet alleen in de ons omringende landen, maar ook bij voorbeeld in Frankrijk, Spanje en in grote delen van Centraal-Europa tegen. Droge bodems hebben invloed op de temperaturen. Als de grond droog is, verdampt er minder vocht dan normaal en is er dus minder energie nodig om dat proces van verdamping mogelijk te maken. Die extra energie gaat in een sterkere stijging van de temperatuur zitten. Zo zien we het al weken lang, niet alleen in Nederland, maar op veel meer plaatsen in Europa heel gemakkelijk warm worden. In Spanje bij voorbeeld wordt het in het binnenland op dit moment, terwijl het nog maar vroeg in de zomer is, al vrij eenvoudig meer dan 40 graden! Dat belooft nog wat voor de rest van de zomer.

    En de buien dan?
    Het droge weer helpt de warmte dus. En dat is interessant om te volgen, de komende maanden. Nu weten we dat het in ons land later in de zomer, de afgelopen jaren hebben dat meer dan eens bewezen, best makkelijk tot zware buien komt, zodra de zeeën en meren voldoende zijn opgewarmd om veel vocht in de atmosfeer te brengen. Dat is zo’n lokaal effect dat het grootschalige weer kan overstijgen. Een mooi voorbeeld daarvan zagen we in de zomer van 2006, toen het in de augustusmaand na een droge en ongekend hete julimaand ineens hard begon te regenen en gevoelig afkoelde. Een zomer als die van 2003 liet echter zien dat het ook in de Benelux best tot een volledig droge zomer kan komen. Toen hielden hitte en droogte ook in augustus nog lang aan.

    Wat het dit jaar uiteindelijk precies zal worden, blijkt de komende maanden vanzelf. Maar, als de voortekenen niet bedriegen, hebben we in elk geval dus waarschijnlijk iets om naar uit te kijken.

    Bron: WCS, MeteoGroup.

    • Advertentie

    Door: Reinout van den Born