Stoomhoos of steamdevil

Advertentie
Mijn weer
  • Stoomhozen op Lake Michigan, gebied van de Grote Meren op 31 januari 1971, toen het voor het eerst zijn naam kreeg. Bron: Wikipedia

    Arctische zeemist, waarbij ijskoude lucht over warm water schuift. Hierbij komen er (zie pijl) ook stoomhozen voor. Foto op 15 januari 2009. Bron: NOAA Andy MagDougal

    Een stoomhoos waargenomen op Hawaii. De opstijgende wolken zijn veroorzaakt door lavastromen die in de Stille Oceaan komen. Bron: Wikipedia, Brocken Inaglory

  • Stoomhoos of steamdevil
    20.04.2016 13:47

    Afgelopen dagen werd er melding gemaakt van stoomhoosjes ofwel het Engelse steamdevils. Door de nachtelijke afkoeling waren er rond meren en vijvers de ideale ingrediënten aanwezig om deze bijzondere fenomen te vormen.

    • Advertentie

    Het fenomeen
    De afgelopen nachten verliepen behoorlijk koud met minima die dichtbij het vriespunt kwamen. Overdag loopt het kwik al gemakkelijk boven 10 graden, waarbij die warmte al deels gebruikt wordt om bijvoorbeeld meren of vijvers op te warmen. Dat gaat weliswaar traag. Water heeft immers een immense buffer, ofwel een grote warmtecapaciteit. Dat wil zeggen dat een watermassa traag opwarmt, maar ook traag afkoelt. Hoe groter de watermassa, hoe groter de buffer. Vandaar dat kustregio’s altijd wat lagere maxima hebben tegenover het binnenland. Tijdens de nachten is het vlak aan zee ook doorgaans wat minder koud. Ook dit effect speelt bij grotere meren. Een bijzonder fenomeen dat dan kan bewonderd worden, 
    is de stoomhoos of damphoos, letterlijk vertaald uit het Engelse steamdevil. Het is een rotterende stomende luchtkolom dat zich vormt tijdens koude ochtenden, vooral in het voorjaar en najaar. Vooral in Amerika is het fenomeen bekend, zoals in Yellowstone Park en rond de Grote Meren. In Europa is het eerder een zeldzaam fenomeen, maar toch werd er afgelopen dagen melding van gemaakt, bijvoorbeeld vanuit Noord-Frankrijk op de weersite Infoclimat.

    Ontstaan
    Een steamdevil is in weze verwant met de dustdevil of stofhoos, vuurhoos en uiteindelijk ook verre familie van de tornado. Deze laatste heeft welliswaar een andere ontstaansgeschiedenis, want tornados hangen uit een krachtige onweersbui. De andere type hozen hangen niet samen met een onweer en kunnen zelfs bij helder weer voorkomen. Hier wordt de draaiing van onderuit gevoed en niet van bovenaf. De onstabiliteit ontstaat door koude lucht die over een warm oppervlakte gaat. Dat is bij de nachtelijke afkoeling het geval, waarbij koude lucht over een warm meer glijdt. Hierdoor condenseert de lucht erboven, waardoor je een mistlaagje krijgt. Doordat de warme lucht ook deels opstijgt, krijgt je een klein lagedrukgebiedje waar de lucht naartoe gezogen wordt. Als de lucht warm genoeg is en dus de stijging sterk genoeg, kan dit snel gaan. De aangezogen lucht begint rond dit minilaagje te roteren en de hoos is gevormd. Over relatief koele meertjes is dit fenomeen klein, maar bij de relatief warme meren zoals die van de Great Lakes, kunnen ze tot 200 meter breed en 500 m hoog worden. Hieronder kan je ook een bijzonder filmpje zien met vrij grote steamdevils.

    Door: Dirk Hostens