De hete zomer van 2018 vergeleken met voorgaande zomers.

Advertentie
Mijn weer
  • Figuur 1: Op de weerkaart uit augustug 2003 is te zien hoe de temperatuur op 850 hPa opliep tot meer dan 20 °C. Dat is zeer uitzonderlijk.

    Figuur 2: Juli 2006 was niet alleen de warmste maand in België, ook in de rest van Europa werden records verbroken (bron: Door Giorgiogp2 - Eigen werk, CC BY-SA 3.0,)

    Figuur 3: De maxima van de afgelopen 30 dagen geplot t.o.v. de gemiddelde maximumtemperaturen (bron: MeteoGroup).

  • De hete zomer van 2018 vergeleken met voorgaande zomers.
    25.07.2018 14:23

    Na een uitzonderlijk droge en warme lente lijken we tijdens de eerste weken van de zomer eerder in een mediterraans of subtropisch klimaat te vertoeven. Het was erg warm en droog tijdens een zeer lange periode. Het lijkt wel alsof we de warmste Belgische zomer ooit meemaken. Maar hoe vergelijkt deze warme periode, want we mogen vooralsnog niet van een hittegolf spreken, met anderen hete zomers uit het verleden?

    • Advertentie

    Voor we in het verleden duiken, frissen we onze kennis over hittegolven nog eens op. Een hittegolf wordt gedefiniëerd als een opéénvolgende periode van minstens 5 dagen waarbij de maximumtemperatuur boven 25 °C klimt; een bijkomende vereiste is dat minstens 3 van de 5 dagen gekenmerkt worden door temperaturen boven 30 °C. Dit is een volledig arbitraire definitie die niet gebaseerd is op meteorologie of klimatologie. (Een meer wetenschappelijke definitie zou eerder zijn: een opéénvolgende periode van X dagen waarbij de maximumtemperatuur X °C boven het langjarig gemiddelde ligt. Zo kan de definitie overal in de wereld gebruikt worden en niet enkel in België of Nederland.) Een Hittegolf komt gemiddeld één keer voor om de 3 jaar. Sinds het jaar 2000 ligt de frequentie echter iets hoger bij gemiddeld om de 1.7 jaar een hittegolf. De dataset is echter te klein om hier klimatologische besluiten uit te trekken.

    Zomer van 1976

    De oudere generatie herinnert zich ongetwijfeld de zomer van 1976 nog toen België kreunde onder een uitzonderlijke hittegolf. Tijdens een periode van 17 dagen (van 22 juni tot en met 8 juli) klommen de maximumtemperaturen boven 25 °C. Dit is op zich al zeer uitzonderlijk, ware het niet dat het maar liefst 16 van deze 17 dagen 30 °C of meer werd (bron: KMI)! Op de warmste dag werd er bovendien een temperatuur van 36.7 °C opgemeten in Ukkel. Bovendien gold 1976 als de warmste zomer ooit met een gemiddelde temperatuur van 19.2 °C (tov 16.4°C gemiddeld).

    Zomer van 2003

    De zomer van 2003 ligt al wat korter in het geheugen, het is de zomer die 1976 van de troon stootte als de warmste zomer ooit (op vlak van gemiddelde temperatuur). De gemiddelde temperatuur bedroeg 19.7 °C, een halve graad verschil met het vorige record! Het zwaartepunt van deze zomer lag begin augustus, tussen 1 en 13 augustus werd een hittegolf opgetekend van 13 dagen waarbij het 9 dagen warmer werd dan 30 °C. Niet enkel ons land leed onder de grote hitte. In Zwitserland werd ook de warmste zomer ooit opgetekend, daar werd het record verbroken met 2.5 °C! In delen van de Alpen lagen de temperaturen maar liefst 5 graden hoger dan het langjarig gemiddelde. Volgens de universiteit van Bern gaat het om de warmste zomer in 500 jaar in Europa. Er vielen dan ook 70.000 doden te betreuren door de hitte, vooral oudere en zwakkere personen zijn gevoelig.

    De zomer van 2006

    Een andere opmerkelijke zomer is die van 2006. Deze zullen vele jongere mensen zich misschien nog wel herinneren. Deze hete zomer werd gekenmerkt door maar liefst 2 hittegolven in hetzelfde jaar! Van 9 tot 13 juni tekenen we de vroegste hittegolf op van de laatste 70 jaar. De echt warme periode komt er echter in juli. In deze maand bedroeg de maximumtemperatuur minstens 25 °C op 26 van de 31 dagen en de gemiddelde temperatuur van juli 2006 komt neer op 23 °C! Dat is bijna 5 °C meer dan normaal in deze periode. Ter vergelijking: we maken momenteel een enorm warme juli-maand mee, maar toch ligt de gemiddelde temperatuur voorlopig nog 2 graden onder het record. Dit gaat we dus niet meer verbreken, ondanks de tropische dagen die nog volgen. De zomer 2006 breekt op zich echter geen verdere records en dat heeft alles te maken met een alledaagse augustus maand waarbij een west-circulatie op gang kwam. De temperaturen kwamen in augustus dus een stuk lager uit waardoor het gemiddelde op 18.9 °C komt, de vierde warmste zomer ooit.

    De zomer van 2018

    Op figuur 3 zien we de maximumtemperaturen van de laatste 30 dagen tegenover de gemiddelde maximumtemperaturen. Het beeld is op zich indrukwekkend te noemen, slechts 3 dagen tekenen we temperaturen op onder de normaal. De rest van de periode zien we bijna constant zomerse maxima. Toch breken we het temperatuursrecord van juli niet. Dat heeft veel te maken met de relatief frisse nachten tijdens het begin van de maand. Dankzij een noordelijke oppervlaktestroming en vrij lage luchtvochtigheden kon de temperatuur flink dalen tijdens de nacht. Dat doet de hoge maxima enigszins teniet. De komende week worden uitzonderlijk hete dagen en nachten voorspeld, maar zelfs daarmee wordt het record wellicht niet verbroken.

    Maar dit betekent toch tenminste het einde van heerschappij van 2003 als warmste zomer ooit? Helaas wordt dit ook moeilijk. Juni en juli (tot 25/07) hebben een gemiddelde temperatuur van 19.7 °C. Exact het record dus! Dit betekent echter dat we in augustus deze gemiddelde temperatuur moeten evenaren. En dat wordt moeilijk, de laatste 30 jaar is dat slechts 4 keer gebeurt.

    Tenminste spreken we dan toch over de warmste hittegolf? We maken momenteel een erg lange en warme periode mee, hoewel we bij het schrijven van dit artikel nog geen echte hittegolf meemaakten. Maar na de twee hittedagen in Ukkel (30.9 °C op 24/05 en <31.4°C op 25/05) en twee volgende hittedagen die nog voorspeld worden, kunnen we officieel beginnen spreken van een landelijke hittegolf. Het aantal hittedagen zal echter stranden op 4 of maximaal 5. Herinner u de zomer van 1976 waarbij er 16 hittedagen werden waargenomen. Van de warmste hittegolf kunnen we dus ook niet spreken. Maar! Indien de laatste weersvoorspellingen waarheid worden zal de hittegolf minstens 20 dagen geduurd hebben, misschien zelfs nog langer. In dat geval spreken we dus van de langste hittegolf uit de laatste 70 jaar! Bovendien tellen we reeds meer dan 35 zomerdagen dit jaar, maar liefst 11 meer dan het gemiddelde en bijna de helft van de zomer moet nog komen.

    Droogte

    Misschien wel belangrijker dan de hitte, is de droogte waarmee het land en de rest van West-Europa kampt. Het is moeilijk om voorspellingen te doen over hoe droog de zomer is in vergelijking met vorige zomers. De droogste zomer dateert van 1921 toen er slechts 42.9 mm water viel. Voorlopig zitten we aan 34.5 mm in Ukkel en dus wellicht gaan we dit record passeren. De neerslaghoeveelheid in Ukkel zegt echter niet zoveel over de droogtetoestand, aangezien het een puntopname is. Bovendien is er nu veel meer nood aan water vergeleken met het jaar des gods 1921.

    Uit bovenstaand artikel blijkt dat het moeilijk is om verschillende zomers te rangschikken op vlak van warmte, hitte of droogte. Wat we wel kunnen besluiten is dat zulke hete zomers zeker geen unicum zijn. Meer nog, de zomers die ik hier voorstel zijn slechts een selectie. Andere kanshebbers die het team niet gehaald hebben: de zomer van 1947, 1994, 1997 en de zomer van 2017.

    Bronnen: KMI, Wikipedia, www.frankdeboosere.be, MeteoGroup

    Door: Sam Hias