Door de langdurig milde omstandigheden in het grootste deel van Europa. Is er voor wat betreft ijsvelden rond ons continent nog weinig in opbouw. Alleen de noordelijke delen van de Botnische Golf beginnen zo zoetjes aan te bevriezen. Serieuzere ijsvlakten zijn te vinden op noordelijker breedtegraden. Zo ligt de oostzijde van Nova Zembla in het ijs, is de Hudson Baai in Canada dicht en is het bij Alaska ook steeds verder aan het dichtvriezen. We nemen u mee naar de oneindige vlakten van het zee-ijs.

Hudson Baai, Canada

December 2010 beleefden de ijsberen in noordelijk Canada een uiterst moeilijke episode. De zomer had het ijs in de Hudson Baai versneld doen smelten en het kwam in de laatste maanden van het jaar maar mondjesmaat terug door een lang aanhoudende zuidwestelijke wind. En dat terwijl het ijs van levensbelang is om op hun belangrijkste voedsel te jagen, zeehonden. Het duurde toen tot halverwege januari 2011 voordat het overgrote deel van de Baai dichtgevroren was, zeer laat.

Deze winter ligt de Hudson Baai al een paar weken helemaal dicht. Al was het in november nog even spannend. Elk jaar wordt er daar gevreesd dat de ijsgroei te laat op gang komt, waardoor de ijsberenpopulatie almaar meer gehinderd wordt in haar bestaan. Klimaatsverandering uit zich de afgelopen decennia in het steeds verder verkorten van het hoogtij-winter-seizoen. Dat maakt de beren over het algemeen wat zwakker en ook meer geïrriteerd. In Churchill, in de provincie Manitoba, krijgt men steeds meer problemen met de beren. Ze noemen dat ‘polar bear occurrences'. Oftewel, ontmoetingen die je liever niet wilt hebben. Hongerige beren kunnen te langdurig niet aan hun hoofdvoedsel komen en gaan op de geur van voedsel af. In combinatie met nieuwsgierige toeristen die steeds vaker een close encounter opzoeken, worden de situaties steeds gevaarlijker.

Alaska

De afgelopen tijd is het behoorlijk koud geweest in Alaska. Eigenlijk is het bitterkoude winterweer vanaf half november ingevallen, waarna de eerste 15 dagen van december juist 5 tot 10 graden milder dan normaal verliepen. Vanaf 20 december viel de kou opnieuw in en de afgelopen weken is het er ’s middags veelal 30 tot 35 graden onder nul. Tijdens de lange nachten koelt het af naar 35 tot 45 graden beneden het vriespunt. Sinds half december zijn er veel plaatsen waar het gemiddeld gesproken 5 tot 10 graden kouder is dan normaal in deze tijd van het jaar. Vandaar ook dat het ijs langs de west- en noordwestkust van Alaska flink aan het aangroeien is. De ijsuitbreiding is er groter dan de gemiddelde oppervlakte die in de periode van 1979 tot 2000 is gemeten.

Botnische golf en Oostzee

De afgelopen winters is de Botnische Golf steeds behoorlijk dichtgevroren. Vorig jaar maart merkten Zweedse meteorologen op dat de Oostzee niet meer zo bevroren was geweest sinds de strenge winter van 1986-1987. Er lag toen zo’n 250.000 vierkante meter aan ijs, waarbij het ijs tot ver in de Botnische golf  (tussen Finland en Zweden) diktes van een halve meter bereikten.

Tot nu toe is het allemaal nog vloeibaar water. Alleen in de noordelijke delen van de Botnische Golf en vlak langs de kusten bij plekken als Vaasa en Oulu is het nu aan het dichtvriezen. Normaliter zou een aanzienlijk deel al zijn dichtgevroren, maar de uitermate zachte lucht in de vorige maanden heeft dat verhinderd. Momenteel is het wel koud in dit deel van Europa. Gistermiddag vroor het in heel Finland nog 5 tot 10 graden en ook het overgrote deel van Zweden bevond zich in de vrieslucht. De komende tijd zal het winter blijven in de noordelijke helft van Scandinavië. De centrale delen van Finland blijven continu in de vorst, waarbij het ’s middags -6 tot -14 is en tijdens de lange nachten gemakkelijk 13 tot 18 graden vriest. In Midden-Zweden is de kou de komende dagen veel beperkter, met vooral ’s nachts enige vorst, maar lijkt het eind komende week weer duidelijk kouder te worden. Een plek als Ostersund gaat volgend weekeinde zo’n 10 graden de vorst in. Al met al zal de Botnische Golf de komende tijd steeds verder dichtvriezen.

Bronnen: Meteo Consult, www.churchillpolarbears.org,  www.nsidc.org, www.schneedecke.de. Uitsnede foto voorpagina: Jannes Wiersema.