Zeer zacht

Niemand zal hierover vallen. We kunnen gerust zeggen dat het een zeer zachte maand was, maar geen record. De maand zit met gemiddeld 6.1°C ruim 2 graden boven het gemiddelde. Nog zachter was december ‘74 en ‘88 met respectievelijk 7.0°C en 6.9°C.. Opmerkelijk is ook dat het in Ukkel de hele maand niet gevroren heeft (absolute minium 0.0°C) Sinds 1968 is dat slechts 2 keer voorgekomen, in 1978 en ook de recordmaand van 1988. Het zachte weer zorgt er overigens voor dat verschillende planten aan het boeien geslagen zijn. Waar heeft het dan wel gevroren? Het koudste plekje was Elsenborn met -5.3°C op 11 december, overigens traditiegetrouw een erg koude vallei in de Hoge Ardennen. In Vlaanderen was het Kempische Kleine-Brogel het koudst met -0.9°C, uiteraard wat kouder door de zandbodem. In de maxiumtemperatuur zijn er geen extreme uitschiers. Het kwik lag doorgaans tussen 5 en 10 graden. De zachtste dag voor de meeste stations was de eerste december met op vele plaatsen 12 of 13 graden.

Wind

Zacht weer in de winter gaat meestal hand in hand met veel wind. De straalstroom ligt immers ter hoogte van onze breedtegraad. Deze snelle luchtrivier (tot 350 km/u) op enige hoogte (zo’n 10 km) vertaalt zich ook naar veel wind aan de grond. De gemiddelde windsnelheid voor Ukkel bedroeg 4.7 m/s tegenover 3.7 m/s normaal. Niets bijzonders zou u denken, maar specialisten ter zake fronsen hier de wenkbrauwen. Zeer uitzonderlijk wordt dit beschouwd, dus iets dat maar eens in de honderd jaar voorkomt. Het hardst floot de wind op 13 december met windsnelheden tot 91 km/u in Ukkel.

Nat

Ook hier gaat zacht winterweer doorgaans gepaard met natte toestanden. De straalstroom, u weet het wel. Het contrast met de vorige (recorddroge) maand kon dus niet groter zijn. Bijna dagelijks viel er regen, en eventjes zelfs sneeuw. In Ukkel viel er op 26 dagen neerslag. En er denderde veel water uit de hemel. Er viel op de grasbodems van ons nationaal weerinstituut 152.1 mm, tegenover 81 mm normaal. Geen record opnieuw, dat was ’99 met 171.9 mm, maar toch behoorlijk indrukwekkend . Zeer abnormaal, volgens de klimatologen. En het kan nog natter. In Antwerpen, Deurne, viel er 200.3 mm naar beneden. Een weerman uit Lichtervelde had nog iets meer, nl 206.

Sneeuw

Ondanks het zachte weer is er een paar keer sneeuw gevallen. In de zachte winter van 1988 viel er immers helemaal geen sneeuw. Straffer, er viel officieel op 5 dagen sneeuw, terwijl er normaal op 4 decemberdagen sneeuw naar beneden dwarrelt. En hij moet dan ook niet eens blijven liggen. Het weekend van 17 en 18 december verliep naar huidige normen vrij winters. Vrijdagavond al vielen er talrijke sneeuwbuien, die in Ukkel de volgende dag een goeie 5 cm sneeuwdek afleverde. Op vele plaatsen van Vlaanderen bleef de sneeuw echter niet liggen. Opvallend was dus dat de hogere heuvels een sneeuwdek kregen. Maar ook steden als Gent en Antwerpen kregen een sneeuwlaagje. Dit heeft vooral te maken met het feit dat buien daar intenser waren dat verder landinwaarts, waardoor het drapje toch tijdelijk kon blijven liggen. De sneeuw in Ukkel bleef overigens liggen tot en met maandag. Veel sneeuw kreeg uiteraard de hoge Ardennen en in het bijzonder de Hoge Venen of de Oostkantons. Ook daar begon het winteroffensief vanaf 17 december. Er lag op 20 december op de hoogste meetpunten officieel 33 cm.Een mooie dikke sneeuwlaag, die er aan moest geloven op 22 december met dooi en regen. Toch kwam de winter daar even terug op 24 decmber met op de Botrange 8 cm sneeuw.

Niet alleen de Hoge Venen profiteerde volop van de maritieme, polaire luchtstromen. Ook in de Alpen viel er (en valt momenteel nog steeds) veel sneeuw. De skipret valt dus, in tegenstelling tot de magere winter van 1988-89, niet in het water.

Vooruitzichten

Nog twee wintermaanden te gaan, dus in feite kan het nog alle kanten uit. Toch zegt een zachte wintermaand al iets over het vervolg. De kans op een zachte januari is immers aanzienlijk hoger na een zachte december. Dat was overigens zo voor de zeer zachte maanden 1988 en 1974, die ook daarna geen winter van betekenis brachten.

Op kortere termijn, tot en met het weekend, komt de atmosfeer wat meer tot rust. Dat is wel relatief, want de volgende dagen zal de wind bulderen. Zowel op dinsdag als op donderdag verwachten we rukwinden tot 100 km/u. Op Nieuwjaarsdag berekende het ECMWF model (00 Z) eventjes een huwelijk tussen het Azorenhoog en het Russische hogedrukgebied. Dat zou als gevolg hebben dat de lucht uit het noordoosten zou komen. Maar de volgende berekeningen kwamen met het warme Azoren hogedrukgebied boven onze gebieden. In dat geval zou het enkel om wat stralingskou gaan en niet de gewenste advectiekoud voor weerliefhebbers en schaatsgekken. Het Amerikaanse GFS komt de laatste tijd met interessantere voorstellen. Zo laat de laatste kaart (18z) van het model een stevige noordelijke stroming zien met temperaturen van -5 tot -7 graden op het 850 hPa-niveau. Dat betekent toch al kans op winterse buien. Alleen, het zou enkel om een winterprikje gaan.