In deze tijd van het jaar is de kans om ze te zien het grootst: lichtende nachtwolken ofwel NLC’s (Noctilucent Clouds). Er zijn echter wel diverse voorwaarden nodig voor het ontstaan van deze prachtige oplichtende wolkenpartijen tegen de vaak noordelijke hemel en ook al zijn de omstandigheden helemaal goed, dan is het vaak nog een kunst om ze te zien of vast te leggen. Vanochtend vroeg waren de omstandigheden goed en is dit fenomeen door een enkeling waargenomen, maar wat zijn lichtende nachtwolken eigenlijk precies?

We zien dagelijks de ‘normale’ wolken boven ons land hangen. Deze hangen op zijn hoogst echter op zo’n 20 kilometer hoogte. De wolken die we nu gaan bespreken hangen veelal op een hoogte van 80 a 85 kilometer hoogte en zijn veelal te zien aan de noordelijke hemel. Dit soort wolken zijn heel erg ijl en daarom alleen onder zeer speciale omstandigheden zichtbaar. Lichtende nachtwolken zijn echter niet altijd te zien, ze zijn zelfs vrij zeldzaam en komen zeer onregelmatig voor.

Toevallige factoren

Het ontstaan van lichtende nachtwolken hangt namelijk samen met een aantal verschillende en vaak toevallige aspecten in de atmosfeer. Er moeten ten eerste veel kleine stofdeeltjes op grote hoogte aanwezig zijn, afkomstig van bijvoorbeeld meteorieten of vulkaanstof. Maar dit alleen is niet voldoende, ook is er waterdamp nodig en moet de temperatuur er erg laag zijn en wel tussen -90 en -145 graden Celsius.

Activiteit van de zon

Ook de activiteit van de zon is van belang bij de vorming van lichtende nachtwolken, deze moet vrij laag zijn. De reden hiervoor is dat als er weinig zonnevlekken zijn, er relatief weinig UV-straling van de zon het heelal ingezonden wordt. Als gevolg daarvan is er dan meer kosmische straling aanwezig en deze laatste blijkt veel ruimtestof de atmosfeer in te duwen. Dit ruimtestof vormt dan de basis voor de lichtende nachtwolken.

Weerkaatsing

De ‘stofwolken’ hangen dus erg hoog in de atmosfeer en door de zeer lage temperatuur op die hoogte zet zich een dun laagje ijs af op de stofdeeltjes. Als de zon bij ons al onder is of nog niet op, vangen deze zeer hoge wolken nog steeds of al zonlicht op (de zon scheert in deze tijd van het jaar ’s nachts namelijk slechts een paar graden onder de noordelijke horizon door ) en door het dunne laagje ijs worden dit licht weerkaatst in de atmosfeer. In het donker lijken dit dan ook lichtgevende wolken, vandaar de naam lichtende nachtwolken.

Omdat er op deze grote hoogte vaak veel wind staat en ook veel turbulentie aanwezig is met sterk stijgende en dalende luchtstromen, veranderen de wolken ook heel snel van vorm en het is dan ook een spektakel om het geheel te aanschouwen. Allerlei vormen komen in de wolken terug, zoals golfbewegingen en mooie ribbelstructuren.

Waar moet ik naar kijken

Om lichtende nachtwolken te zien, kun je het beste geruime tijd na zonsondergang de noordwestelijke hemel of voor zonsopkomst de noordoostelijke hemel afspeuren. Wellicht zie je dan deze prachtige wolken met een soort zilverachtige glans.

Bron: MeteoConsult