De spectaculaire comeback van Lee

Advertentie
Mijn weer
  • Orkaan Lee, vanochtend 11 uur onze tijd

    Berekening van het ECMWF; Minimum kerndruk met windveld 11u uur vanochtend

    Bulletin gisterenavond 21 UTC (via www.stormpulse.com)

    Verwachtte koers van Lee (bron: NHC)

  • De spectaculaire comeback van Lee
    24.09.2017 15:04

    We hebben er dit seizoen al veel vaker over geschreven. Het zal niet voor de laatste keer zijn dit jaar. Er gebeurt veel op dit moment, en het kan zo maar zijn gevolgen hebben voor ons weer. En zeker voor de betrouwbaarheid van de weersverwachting voor het weer in onze omgeving. Hoewel de geavanceerde weermodellen die draaien op de krachtigste computers ter wereld steeds beter worden, blijft het te allen tijde een benadering van de te verwachten werkelijkheid.

    • Advertentie

    Tweemaal daags
    Van doorslaggevend belang voor de betrouwbaarheid van weerberekeningen is de begintoestand. De weermodellen beginnen te rekenen vanaf een bepaald moment in het recente verleden. Meestal start de zeer complexe rekencyclus, afhankelijk van het type model, zo’n 2 tot 4 uur na een bepaald waarnemingsmoment. In het geval van het beste weermodel ter wereld, dat van het ECMWF, wordt er tweemaal per etmaal gerekend. Op basis van de waarnemingen van 12 UTC (14u Nederlandse tijd in zomertijd) en 0 UTC ’s nachts.

    Meetvliegtuigen
    Die waarnemingen zijn dus van cruciaal belang. Het gaat dan om metingen op bijvoorbeeld anderhalve meter hoogte, maar ook op veel grotere hoogtes in de atmosfeer. Uiteraard beschikt men boven land over meer waarnemingen dan boven zee en oceaan. Satellietmetingen kunnen tegenwoordig echter steeds nauwkeuriger het gebrek aan weergegevens op bijvoorbeeld de Oceaan of de Poolgebieden aanvullen. Toch blijft het ook dan bij een benadering en zijn er nog altijd hiaten in het kennen van de begintoestand. Dat geldt ook voor de kracht van compacte weersysteem als een tropische depressie of storm. Pas als een storm een bedreiging kan gaan vormen voor bewoond gebied, wordt er met speciale meetvliegtuigen naar toe gevlogen. Dat is de enige manier om exacte gegevens te verzamelen van de sterkte van een storm of orkaan.

    Lee blaast laatste adem uit
    Terug naar orkanen dus. Op dit moment is Maria nog altijd een grote en sterkte orkaan van de derde categorie. De luchtdruk in de kern bedroeg vanochtend ruim 940 hPa en rond het oog razen orkaanwinden tot bijna 200 kilometer per uur. Maria trekt langzaam verzwakkend in noordelijke richting en zal waarschijnlijk geen bedreiging meer vormen voor bewoonde gebieden. Maar we hebben ook Lee. Dit systeem kreeg in de vroege ochtend van 15 september zijn naam en was toen een depressie met rond de kern windkracht 8 maximaal. Daags daarna werd het (net) een tropische storm maar imponeren deed Lee absoluut niet. De convectie rondom de kern bleef weinig gestructureerd. Het was een rommelig geheel. Op 18 september werd het laatste officiële bericht uitgestuurd met betrekking tot Lee die hierna dus officieel van de kaart was verdwenen. 

    De comeback
    Gisterenochtend werd in de restanten van Lee zowaar een nieuwe circulatie zichtbaar en zo kwam Lee terug op de kaart, als tropische depressie. Daarna kreeg Lee de geest en bleek zich verrassend snel te herpakken. Sneller dan gedacht, al verschenen gisteren wel de eerste verwachtingen dat Lee zou gaan herleven, sterker nog, zelfs zou kunnen uitgroeien tot orkaan. Welnu, dat is vanochtend in vliegende vaart gebeurd. Tot grote verrassing van de meteorologen verscheen in een mum van tijd een volwaardig oog in de kern en bereikte Lee voor 11u onze tijd zowaar de status van orkaan. Nog geen uur later werd de vraag actueel of Lee nog wel een Cat. 1 orkaan was, en niet reeds een orkaan van de tweede categorie. Misschien bereikt Lee zelfs nog wel de status van een Major Hurricane (cat. 3 of hoger). Naar verwachting blijft Lee gelukkig boven open zee. Hoewel Lee een goed ontwikkeld oog heeft, zijn de onweersbuien rond de kern nog niet heel erg hoog. Bovendien beweegt Lee nauwelijks waardoor hij in feite zichzelf benadeelt en de eigen ruiten weer kan ingooien. Want door de ruwe zee wordt het water flink doorgemengd en daalt de oppervlaktetemperatuur iets. Hoe dan ook, het is het achtste tropische systeem op rij dat het tot orkaan weet te schoppen. Een unicum dat laat zien hoe actief het orkanenseizoen van de Atlantische Oceaan (en aangrenzend de Golf van Mexico) dit jaar is. En het seizoen is nog lang niet voorbij.

    Achter de feiten aan
    De comeback van Lee is imponerend en verrassend. Het heeft niet in de eerste plaats te maken met het warme zeewater want Lee doolt al bijna anderhalve week rond boven dit water. Vooral een duidelijke afname van de windschering op grotere hoogte in de atmosfeer zal hier achter het geheim van Lee zitten. Hoe dan ook, het ECMWF gaat in de meeste recente berekening uit van een onbetekenende Lee met een kerndruk van 1007 hPa. Dat zijn de officiële gegevens zoals ze door het NHC gisterenavond laat (21 UTC) werden gepubliceerd. De werkelijke waarde was mogelijk al lager, en werd vanochtend om 9 UTC inmiddels geschat op 983 hPa. Het ECMWF laat de zwakke Lee in de komende dagen langzaam maar zeker uitgroeien tot een volwaardige storm maar niet tot een orkaan. Daarmee loopt het ECMWF, dat in het algemeen zeer goed rekenwerk aflevert met betrekking tot tropische orkanen, zwaar achter de feiten aan.

    Gevolgen voor ons
    Nu het ECMWF met een veel te zwakke Lee rekent, kunnen we terecht vragen stellen bij de betrouwbaarheid van de berekeningen voor het noordelijk halfrond en met name de Atlantische Oceaan (inclusief aangrenzend Europa en Amerika). De onzekerheid in de verwachtingen voor later deze week zijn groter dan normaal. Bovendien zou Lee of Maria wellicht zelf ook nog eens enigszins in de buurt van Europa kunnen komen. In welk geval de invloed nog verder reikt dan alleen een vermindering van de betrouwbaarheid. Hoe dan ook, interessante materie en de moeite waard om de komende week nauwlettend te volgen….

    Door: Reinier van den Berg