Franse zware bui eist leven

In het oosten en zuiden van Frankrijk kwamen gisteren, woensdag, al zware buien met onweer voor. Een bui met een vermoedelijke windhoos, maar misschien was het een sterke valwind (net zoals op Pukkelpop), heeft helaas een dodelijk slachtoffer geëist. Een landgenoot en vijf andere Nederlanders liepen lichte verwondingen op. Op de camping Les trois Lacs du Soleil verbleven 550 toeristen, hoofdzakelijk uit België en Nederland. Veel bomen vielen bovenop caravans en tenten. De gemeente en het Rode Kruis zorgen voor onderdak voor de getroffen gasten.

Buienclusters en/of -lijnen

In het overgangsgebied tussen koele en warme lucht ontwikkelen zich in Frankrijk diverse buien met onweer en die zouden geclusterd en/of in lijnvorm kunnen voorkomen. Dergelijke buiensoorten moeten we goed in de gaten houden, want ze kunnen in de regel veel regen, onweer, hagel en (zware) windstoten met zich meebrengen. Ze zijn gekoppeld aan een in de warme lucht ontstaand lagedrukgebied dat met een zuidelijke stroming richting ons land koerst.

Het zal echter tot op het laatste moment duidelijk (en spannend) worden wat er precies met deze buien gaat gebeuren. Voor hetzelfde geld buigen ze opeens naar Duitsland af of worden in ons land minder actief. En dat laatste wordt nu aangegeven door het nieuwste computermodel van de Engelse weerdienst, het UKMO-model, van 8 uur vanochtend. Zijn berekening is namelijk minder heftig met de zwaarte van de buien dan bijvoorbeeld de recentste versie van ons hoofdmodel, het Europese model, van 2 uur vannacht.....Hoe dan ook, de eerste buien worden vrijdagochtend in het zuidwesten verwacht en daar kan al onweer optreden. Deze buien schuiven door naar het noorden. Vervolgens maken de oostelijke provincies in de loop van de ochtend en vooral 's middags, volgens alle berekeningen, de grootste kans op zo'n buienlijn met onweer en mogelijk ook hagel, veel regen in korte tijd en rukwinden. In die gebieden wordt het immers het warmst.

Mesoscale Convective System

Onweersbuien hoeven overigens lang niet altijd in de loop van de middag te ontstaan. Sterker nog, heuse onweersstoringen of -complexen leven juist in de nachtperiode op. Een bekend voorbeeld in de weerkunde is een zogeheten Mesoscale Convective System, afgekort MCS.

Een MCS komt alleen in de zomer voor. Het weersysteem is kleinschaliger dan een gewoon lagedrukgebied en bestaat uit verscheidene onweersbuien die zich organiseren in lijnvorm of een cirkelvormig patroon. Enkelvoudige onweersbuien hebben horizontale afmetingen van ongeveer tien kilometer en zijn ongeveer een half uur actief. Daarentegen zijn MCS'en groter en leven langer: ze hebben een omvang van honderd tot wel duizend kilometer en kunnen zich zes tot twaalf uur handhaven. Opvallend is verder ook dat MCS'en de nacht kunnen overleven, sterker nog, in de nachtperiode zijn ze het actiefst. Dan vinden twee meteorologische processen plaats.

Enerzijds komt er een stroming tussen 300 meter en 3 kilometer hoogte op gang. Dit kunnen we vergelijken met de straalstroom, alleen in dit geval op lagere niveaus en wordt een low-level jet genoemd. De nachtelijke straalstroom begint in de avond op gang te komen, wanneer de verwarmde luchtlagen stabiliseren. Op enige hoogte neemt de wind dan toe en wordt warme, vochtige lucht de bui ingevoerd. Dit nachtelijke windmaximum kan onweersbuien doen laten ontstaan of in stand houden. Vooral op een plaats waar warme en vochtige lucht uit het zuidoosten en relatief koele, drogere lucht vanuit het westen elkaar tegenkomen. Bij een zuidelijke stroming trekt het systeem 's nachts naar ons land of Duitsland. En de komende 24 uur hebben we met een soortgelijke situatie te maken.

Anderzijds vindt bij een MCS aan de bovenkant van de onweerswolken sterke afkoeling plaats door uitstraling, zogenoemde infraroodafkoeling, terwijl de nachttemperatuur aan het aardoppervlak hoog blijft. Op deze manier blijft de lucht dermate onstabiel, dat het onweerscomplex in stand blijft en zelfs nog kan activeren. Zodra de zon opkomt, stopt het proces van afkoeling. De buien zakken dan als een plumpudding in elkaar. Bij een MCS stopt de onweersactiviteit vaak vlak na zonsopkomst.

Bron: Meteoconsult