Terwijl er in de Alpen nog steeds hopen sneeuw bijvalt (althans voor de noordelijke kant) is bij ons nog een beetje sleutelen aan de winter. De westcirculatie, op gang gehouden door stevige straalstroom, begint stilaan te pruttelen. Ondertussen begint er zich boven westelijk Rusland een indrukwekkend hogedrukgebied te vormen. De druk stijgt er de komende dagen tot boven 1050 hPa. De oorzaak is het verzamelen van erg koude lucht boven dat gebied. De komende dagen wordt bijvoorbeeld in Moskou nachttemperaturen tot -20 graden verwacht en overdag wordt het niet meer dan -10 graden. Niet uitzonderlijk, maar wel een teken aan de wand. Het opbouwen van het koudereservoir is overigens ook een signaal dat de aanvoer van zachtere lucht van West-Europa niet meer tot daar geraakt. Tegen het volgende weekend begint de koude lucht zijn opmars naar de Lage Landen.

Meer zekerheid

In een vorig artikel hadden we het al over de terugkeer van winterweer door een hogedrukbrug, maar dat scenario werd nog even uitgesteld. Vooral het Azorenhoog heeft hierin een slechte rol in gespeeld. Zolang dit hogedrukgebied niet verder terugtrekt op de oceaan, lijkt winterweer niet aan de orde. Bovendien kwam er geen hogedrukbrug. Dat was alvast het scenario dat door het Amerikaanse model (GFS) net iets beter werd ingeschat. Zelfs enkele dagen voor het zover was, veranderde het Europese model (ECMWF) van gedacht. Heel gênante situatie voor een meteoroloog.

Voor de komende periode zijn beide modellen echter op dezelfde lijn. Op de grondkaarten hiernaast kan je zien dat de twee modellen een winterse setting uittekenen. De weerkaart met grondluchtdruk van zowel ECMWF als GFS, beide berekeningen van 21 januari rond middernacht, toont een Siberisch hogedrukgebied dat een verbinding aangaat met het hogedrukgebied van de Azoren. Op de kaarten van GFS is het Azorenhoog iets dichter bij de Benelux, waardoor de oostenwind net niet goed kan doordringen tot West-Europa. Maar de kou komt wel tot aan de voordeur. Bij de ECMWF kaarten ligt het Azorenhoog dichterbij de plaats waar ie hoort te zijn, nl bij de Azoren. Hierdoor kan koude lucht verder doordringen. Dit is ook goed te zien op de 850hPa kaartjes, ofwel de temperatuur op zo’n 1.5 km hoogte. Die is ongeveer -3 graden bij GFS, terwijl ECMWF tussen -5 graden in het westen van het land en -10 graden in het oosten van het land zit. Dit laatste model geeft dus een duidelijk transportkou aan.

Ensembles

Op middellange termijn kijkt de meteoroloog wel eens graag naar de EPS, ofwel Ensemble Prediction System, kortweg ensemble genoemd. Het is een berekeningswijze om de onzekerheden in de verwachting weer te geven. Een goede verwachting kan pas als de uitgangssituatie goed is. Deze grafiek is dus van belang om te zien hoe betrouwbaar de verwachting is. Concreet doet men dit door de uitgangsituatie licht te wijzigen. Bij elke kleine wijziging laat men de vereenvoudigde versie van het model (hier ECMWF) 50 keer draaien. Dit geeft 50 verschillende lijnen, die vaak (niet altijd) bundels vormen. Lopen de lijnen dicht bij elkaar en kunnen we een duidelijke trend zien, dan is de zekerheid van de weersverwachting groot. Lopen de lijnen ver uit elkaar en zijn er geen sterke bundels of krachtlijnen te zien, dan is de verwachting onzeker.

In de ensemble hiernaast, kan je zien dat tot begin februari een sterke bundeling te zien is. De meeste lijnen gaat hier naar beneden, dus de kans is heel groot dat het kouder wordt, zelfs kouder dan het gemiddelde voor deze tijd van het jaar. De blauwe lijn geeft het gemiddelde van alle 50 berekeningen. Ook hier is een duidelijke dalende trend te zien. Na de eerst februari worden de lijnen diffuser en wordt de verwachting onzekerder. De weersverwachting op lange termijn luidt dus: tegen het weekend gevoelig kouder, maar of het tot een serieuze vorstperiode komt, is nog onzeker.