Zonnig en droog in Alpen

Ondertussen is het nu volledig gestopt met sneeuwen in de Alpenlanden en is de zon tevoorschijn gekomen. Na de overvloedige sneeuwval aan de noordelijke en westelijke kant van de Alpen, zorgt een hogedrukgebied nu voor rust op de weerkaarten. In de inversie die er met het hoog gepaard gaat, hangen er in de lage dalen wel vaak lage wolkenvelden, zoals op één van de webcams hiernaast te zien is. Hogerop zitten men in de droge lucht is het zonnig en kurkdroog. Door de droge lucht kan je overigens snel verbranden. Het hogedrukgebied verplaatst zich de volgende dagen verder naar het oosten en een lagedrukgebied neemt het over. In de zuidelijke delen van de Alpen is er overigens weinig sneeuw gevallen.

Stralingskou

In het hogedrukgebied kan het in de onderste luchtlagen sterk afkoelen. Vaak tot ruim onder het vriespunt. Dat noemt men stralingsvorst. Bij weinig wind is er immers ontkoppeling met warmere hogere luchtlagen. Door pompwerking van de dalende luchtbeweging onstaat er immers een warmere luchtbel op zekere hoogte, wat een inversie in de temperatuur geeft. Op zee en in de kustgebieden is deze ontkoppeling minder. Door turbelentie is er steeds menging met de hogere luchtlagen. Hierdoor blijft het kwik daar een stuk hoger steken in vergelijking met de regio’s dieper het land in. Niet alleen aan zee, maar ook op hoger gelegen plateaus, zoals in Haspengouw, is er vaak meer wind. Hierdoor is er meer menging, waardoor het kwik daar ook een stuk hoger blijft dan de omgeving. Komvormige valleien koelen dan weer zeer sterk af.

Even zachter, nadien winters?

In het midden van de week zorgt een lagedrukgebied nabij IJsland er voor dat de wind opnieuw naar het westen draait. Niet alleen komt er zachtere lucht het land in, ook de wind neemt toe. Zowel woensdag als donderdag trekken er regenzones voorbij, in de Ardennen mogelijk voorafgegaan door sneeuw. En dan zijn de ogen gericht op vrijdag en de dagen erna. Althans de Europese weerkaarten van ECMWF zien er voor winterliefhebbers erg aantrekkelijk uit. Een lagedrukgebied zakt dan vanuit Noorwegen in de richting van de Lage Landen. Ondertussen bouwt er zich een hogedrukrug op die een verbinding maakt met het Russische hogedrukgebied. Dat hogedrukgebied is, in vergelijking met het Azorenhoog, een koud hogedrukgebied. Het ontstaat door extreme afkoeling boven de ijzige sneeuwvlakten van Siberië. Hoe lager de temperatuur, hoe hoger het soortelijk gewicht, dus hoe hoger de druk. Door de verbinding draait de wind bij ons naar het noorden en later mogelijk naar het noordoosten. Daarmee wordt de deur open gezet voor de vrieskou die vanover het continent komt. In de laatste berekening (12z) van EC houdt het hogedrukgebied storingen ook na het weekend op een afstand. Mogelijk wordt dit het begin van een belangrijke vorstperiode. Voor het zo ver is, gaan we er vanuit dat de regen op donderdag wordt vervangen door winterse buien op vrijdag en ook nog op zaterdag. Daarbij zitten buien bij van korrelhagel, regen en sneeuw, die wellicht (nog niet) blijft liggen. In de Ardennen, vanaf 300 à 400 m, zal de sneeuw wel blijven liggen. Toch is er een kanttekening te maken. Het Amerikaanse model GFS gaat niet mee in het koudere verhaal en laat geen hogedrukbrug zien. Daarentegen verschijnt op dit model opnieuw de zonale stroming, waar we al weken mee te maken gehad hebben.

Siberië net zachter

Terwijl het bij ons kouder wordt, is het op één van de koudste plaatsjes in Siberië net minder koud geworden. Ojmjakon wordt wel eens de koudepool van het noordelijk halfrond genoemd. Op vrijdag 13 januari lag het kwik er nog ruim 50 graden onder het vriespunt, -53°C om precies te zijn. Momenteel (15 jan) is het er “slechts” -38°C, een stuk “zachter” dus. Ook wordt er wat lichte sneeuw verwacht, maar veel is dat niet, zo’n 2 mm,wat bij zulke lage temperaturen toch al gauw een accumulatie van 10 cm of meer kan geven, omdat de sneeuw er zo fijn van structuur is. Ook Verkhoyansk is een bijzonder koud weerstation. Het kwik ligt er momenteel nog steeds op -47°C. Het is maar dat je het weet, als je er op vakantie zou vertrekken.

Weerspreuk

Als we even grasduinen in de oude doos met weerspreuken, dan is deze wel toepasselijk. Een oude weerspreuk luidt namelijk: ‘Geeft St. Hilarius zonneschijn, weldra zal het kouder zijn’. Sint Hilarius valt op 14 januari, dat was dus op zaterdag, en afgezien van een pak wolkenvelden, scheen de zon die dag geregeld. De spreuk is te verklaren door te stellen dat veel zonneschijn geassocieerd is met de nabijheid van een hogedrukgebied. En dat biedt dus winterkansen.