Tropische en extra-tropische cyclonen

Advertentie
Mijn weer
  • De intertropische convergentiezone is een zone met stijgende luchtbewegingen gelegen rond tropische breedtegraden. Hier ontstaan hevige onweders die kunnen uitgroeien tot tropische cyclonen.Deze zone beweegt tijdens de zomermaanden noordwaarts.

    De dwarsdoorsnede van een tropische cycloon. Hierop zijn verschillende regenbanden te zien rondom het oog van de storm.

    De dwarsdoorsnede van een tropische cycloon. Hierop zijn verschillende regenbanden te zien rondom het oog van de storm. In het oog daalt de lucht, terwijl hij elders stijgt.

    Voorbeeld van een sterk uitgediept lagedrukgebied. De spiraalvorm duidt erop dat de frontale structuur volledig is ge-occludeerd. Op het noordelijk halfrond draait de wind rond deze depressie in tegenwijzerzin.

    Typisch voorbeeld van de frontenstructuur rondom een extra-tropische cycloon. Een tropische cycloon heeft deze frontale structuren niet.

  • Tropische en extra-tropische cyclonen
    24.08.2017 13:30

    Op de Atlantische oceaan draait het orkaanseizoen momenteel op volle toeren. Dat betekent dat er zich regelmatig tropische stormen ontwikkelen die verder uitgroeien tot cyclonen. Slecht nieuws dus voor mensen die langs de (sub)tropische Atlantische kusten wonen, want deze tropische cyclonen gaan vaak gepaard met intense regenval en zware windstoten en zeker wanneer deze aan land gaan, kunnen ze veel schade aanrichten. U herinnert zich ongetwijfeld nog wel de beelden van de fameuze orkaan Katrina, die in augustus 2005 over New Orleans raasde en er een enorm spoor van ravage achterliet.

    • Advertentie

    Ook deze week trok er een orkaan, genaamd Gert, over de Atlantische oceaan. Deze cycloon koerste enkel over de oceaan, waar hij uiteindelijk uitdoofde tot een doodgewone extratropisce cycloon en postvatte langs de britse eilanden. Ook over Hong Kong en sinds gisteren ook in de buurt van Texas raasde de afgelopen dagen een stevige orkaan. In dit artikel gaan we wat dieper in op het onstaan van tropische cyclonen en het verschil met gewone lagedrukgebieden zoals we ze bij ons kennen.

    Verschillende benamingen

    Tropische cyclonen kennen wereldwijd verschillende benamingen. Een tropische cycloon is strikt genomen een cycloon, of ook wel lagedrukgebied genoemd, die orkaankracht of anders gezegd windsnelheden bereikt die 12 beaufort of 117  km/u overschrijden. Vandaar dat deze stormen bij ons vaak de naam ‘orkaan’ toegewezen krijgen. In Amerika, langs de Atlantische Oceaan, worden ze meestal ‘hurricanes’ genoemd, terwijl ze langs de Grote Oceaan als ‘typhoon’ bestempeld worden. Vaak wordt echter ook gewoon de benaming ‘tropische cycloon’ gebruikt.

    Warm zeewater

    Tropische cyclonen ontwikkelen zich gedurende een welbepaalde periode, meestal tussen juni en november. In deze periode van het jaar is de zeewatertemperatuur immers het warmst. Verdamping van het warme zeewater is een van de stuwende krachten achter tropische cyclonen, die enkel ontwikkelen bij watertemperaturen boven 26 of 27 graden. Dit is ook de reden waarom zo’n orkanen niet ontstaan in onze streken, omdat bij ons de zeewatertemperaturen nooit zo hoog oplopen.

    Intertropische convergentiezone

    Voorts ontstaan tropische cyclonen enkel in een nauwe band gelegen rond de tropische en subtropische breedtegraden. Op deze breedten ligt een zone met stijgende luchtbewegingen, de ‘intertropische convergentiezone’ genaamd, die voor de nodige onstabiliteit zorgt.  Deze band met stijgende luchtmassa’s verplaatst zich gedurende de zomer iets naar het noorden, waardoor de brongebieden van de orkanen ook wat noordwaarts verschuiven gedurende de zomermaanden. Vlak rond de evenaar ontstaan er echter nooit tropische cyclonen, want daar is er geen Corioliskracht, die vereist is om het systeem te doen roteren.

    Ontstaan

    Tropische cyclonen ontstaan uit grootschalige onweersbuien die ontstaan door een samenspel van de twee (hogervernoemde) ingrediënten. Enerzijds is er de onstabiliteit door de stijgende luchtbewegingen in de intertropische convergentiezone en anderzijds heb je een massale verdamping van warm zeewater die voor het nodige vocht zorgt dat als voeding fungeert van grootschalige convectie en vorming van cumulonimbuswolken. Eenmaal dit convectie-proces goed op gang gekomen is, gaat het onweerssysteem een eigen leven leiden en wordt het een tropische depressie die, als de windsnelheden verder toenemen, uitgroeit tot een tropische storm en later een tropische cycloon. Aangezien het systeem een lagedrukgebied is, begint het, geholpen door de Corioliskracht, ook te roteren. Bij ons, op het noordelijk halfrond, draait de wind in tegenwijzerzin rond de kern van lagedruk.

    Structuren

    Een cycloon bestaat uit typische structuren. Wanneer je een orkaan in profiel bekijkt, bestaat deze uit verschillende muren van dikke onweerswolken rondom het oog, waaruit het stevig regent en zeer felle rukwinden voorkomen. In deze wolken heersen stijgbewegingen, terwijl de lucht in de kern van de cycloon juist daalt. Daar is de luchtdruk ook het laagst. De felste regen en wind is terug te vinden in de eerste wolkenband rondom de kern. In de kern zelf, het typische oog van de storm, zit de warmste lucht en is het vaak zelfs onbewolkt en zeer rustig weer, terwijl het net daarbuiten juist fel tekeer gaat.

    Verschil met lagedrukgebieden bij ons

    Net als bij ons, zijn tropische cyconen dus lagedrukgebieden. Toch zijn er enkele belangrijke verschillen tussen tropische en extra-tropische cyclonen. Uiteraard vormen tropische cyclonen zich over tropische oceanen, terwijl onze lagedrukgebieden meestal ook op de oceaan ontstaan, maar dan buiten de tropen. Typisch voor tropische cyclonen is het oog van de storm, dat gevuld is met warme lucht. Dit staat in contrast met onze lagedrukgebieden, waar de kern meestal de koudste lucht bevat. Onze lagedrukgebieden kennen duidelijk ook een andere structuur, met de typische opeenvolging van fronten, die helemaal niet aanwezig zijn bij een tropische cycloon. Een laatste verschil is de zone met de hoogste windsnelheden. Bij ons is de wind het stevigst in de straalstroom, op grote hoogte, terwijl bij een tropische cycloon juist de hoogste windsnelheden gemeten worden aan de grond, en niet op hoogte.

    Cyclonen en het weer bij ons

    Soms gebeurt het wel eens dat een tropische cycloon zijn koers verder zet over de oceaan richting West-Europa. Onderweg zwakt deze dan wel af tot een tropische storm en later tot een gewone depressie die geleidelijk ook frontale structuren ontwikkelt. Wanneer dit gebeurt, wordt er vaak warme lucht meegenomen en is het weerbeeld in onze contreien dikwijls warm en mooi. Dit gebeurde ook deze week, wanneer ex-orkaan Gert richting de Britse eilanden trok en er postvatte. Dit zorgde de voorbije dagen bij ons voor een tijdelijke opstoot van warme lucht. We moeten cycloon Gert dus dankbaar zijn, voor het mooie weer dat hij ons deserdagen bezorgt....

    Bronnen: Wikipedia, MeteoGroup

    Door: Samuel Helsen (stagiair Meteogroup Be)